De HSP zegt soms nee (en dat is oké)

Soms zegt de HSP nee (en dat is oké)Een hoogsensitief persoon (HSP) krijgt elke dag vele indrukken te verwerken. Het is daarom heel normaal én noodzakelijk om vaker nee te zeggen.

Wie hoogsensitief is, beleeft de wereld in high definitionPrikkels komen sterker binnen en je neemt de kleinste nuances waar. Je hersenen moeten al die stimuli verwerken. In een rustige omgeving is dat geen probleem; je kunt je hoogsensitieve eigenschap dan zelfs als kwaliteit inzetten.

Maar in situaties met veel mensen is dat wel anders. De HSP krijgt dan een bombardement aan prikkels te verwerken. Dat kunnen voor de hand liggende zaken zijn, zoals gepraat, gelach en drukke bewegingen. Maar het kunnen ook hele subtiele signalen zijn, bijvoorbeeld trillingen, sferen en gezichtsuitdrukkingen. En ook al ben je je daar niet altijd van bewust, je pikt al die prikkels op. Je hersenen draaien overuren, de vermoeidheid slaat toe en de kans dat je overprikkeld raakt is groot.

Eerder schreef ik al dat het werken in de kantoortuin een uitputtende ervaring is voor HSP’s. Maar er zijn in en rond het werk natuurlijk veel meer situaties die bol staan van de prikkels. De middaglunch met collega’s in de bedrijfskantine. De vrijdagmiddagborrel in het café. De jaarlijkse bedrijfsbarbecue op het strand. Hoe leuk en gezellig deze uitjes ook kunnen zijn, uitputtend zijn ze wel. Logisch dat je als HSP soms nee zegt tegen een activiteit buiten werktijd.

Een ‘nee’ wordt niet altijd begrepen

Maar een ‘nee’ wordt niet altijd begrepen. Hoewel 1 op de 5 mensen hoogsensitief is – en Nederland en België samen dus zo’n 5 miljoen (!) HSP’s tellen – is de eigenschap nog weinig bekend bij het grote publiek. Daardoor interpreteren mensen het ontwijkende gedrag van de HSP vaak verkeerd. Ze denken dat-ie geen behoefte heeft aan contact, niet van gezelligheid houdt of arrogant is. In een enkel geval vinden ze de HSP gewoon ‘raar’ en nodigen ze ‘m een volgende keer niet meer uit. Dat is behoorlijk sneu, want hoogsensitieve mensen hechten juist veel waarde aan een prettig contact met anderen!

Vroeger, toen ik nog niet van hoogsensitiviteit had gehoord, sprak ik mezelf in zulke gevallen vermanend toe: ‘Kom op, ik moet gezellig meedoen.’ Als HSP beschik je over een extra sterk inlevingsvermogen en daardoor stel je de behoeften van anderen nogal eens boven die van jezelf. Dus zei ik op elke uitnodiging ja. Als ik dan eenmaal de activiteit bijwoonde, raakte ik in mum van tijd vermoeid en overprikkeld. De dag erop was ik volledig uitgeput. En mijn werkprestaties hadden daar ook flink onder te lijden. Veel HSP’s, zeker degenen die zich niet bewust zijn van hun eigenschap, werken zichzelf op die manier in een burn-out.

De HSP gaat in energy-saving mode

Pas toen ik ontdekte dat ik de hoogsensitieve eigenschap heb en begreep dat mijn behoefte aan rust heel normaal en zelfs noodzakelijk is, durfde ik vaker nee te zeggen. Voor niet-HSP’s is het misschien moeilijk te begrijpen, maar HSP’s zitten een groot deel van hun vrije tijd in energy-saving mode. Ik bouw voldoende rustmomenten in, zodat ik alle prikkels die ik op een dag binnenkrijg kan verwerken. Zo blijf ik gezond en kan ik mijn werk met energie en plezier blijven doen.

Betekent dit dat ik altijd nee zeg? Natuurlijk niet. Dat zou een behoorlijk saai en ongezellig leven zijn. Ik ga vaak wél naar die lunch, borrel of barbecue. Bovendien geef ik, naast mijn bezigheden als werknemer, met veel plezier lezingen over hoogsensitiviteit in organisaties. Daarvoor moet ik ook de deur uit en dat is niet erg. Ik krijg er in zekere zin ook een hoop positieve energie voor terug.

Maar ik denk wel goed na voordat ik – bovenop mijn dagelijkse verplichtingen – een activiteit plan. Daarnaast verzin ik manieren om het risico op overprikkeling te beperken. Bijvoorbeeld door:

  • niet meer dan een paar drukke activiteiten per week te plannen
  • de reistijd tot een minimum te beperken
  • naar huis te gaan als ik merk dat ik moe word
  • de dag erna thuis te werken
  • de dag erna vrij te nemen

Heel belangrijk voor HSP’s: grenzen stellen

Zoals je ziet: zelfs als ik ja zeg, blijft het een kwestie van goed luisteren naar mezelf. Ik moet voortdurend voorbereidingen treffen, grenzen stellen en onderhandelen. Maar ook dat wordt niet altijd begrepen.

Een voorbeeld. Een organisatie die ik een warm hart toedraag gaat nieuwe werkplekken inrichten. Ik heb voor mijn boek De Hoogsensitieve Werknemer uitgebreid onderzoek gedaan naar optimale werkomgevingen voor HSP’s, dus bood ik vrijwillig aan om mijn kennis met de organisatie te delen. Dat vond men een goed idee. Na een eerste gesprek met de directeur op locatie stelde ik voor om het vervolggesprek met zijn collega per telefoon of Skype te doen. Ik had namelijk een drukke periode voor de boeg met veel afspraken, en een gesprek op mijn vrije dag vanuit mijn huis, waar ik een minimum aan prikkels ervaar, leek me de ideale oplossing. Bovendien zou ik op deze manier niet hoeven te reizen en kon ik de kermis van auto’s, brommers en fietsers aan me voorbij laten gaan.

Maar de persoon met wie ik zou afspreken was niet te porren voor een gesprek per telefoon of Skype. Als ik niet naar zijn kantoor wilde komen, zei hij, kon hij dan niet langskomen op mijn werk om in de lunchpauze met me te praten? Nee, legde ik uit, tijdens werkdagen heb ik mijn pauzes hard nodig om bij te komen. Ik ga dan meestal in mijn eentje een boswandeling maken, ver weg van alle drukte. Een adviesgesprek van een uur dat mijn volle aandacht vereist en dat bovendien plaatsvindt in een bomvolle bedrijfskantine leek mij geen goed idee. Ik stelde bij wijze van compromis voor om op mijn vrije dag bij mij thuis af te spreken.

Een ‘nee’ is niet altijd een teken van onwil

Sommige mensen zien een ‘nee’ of een voorwaardelijke ‘ja’ als een teken van onwil. En dat kan ik me ergens wel voorstellen. Als prikkels jou weinig doen en je weet niet wat het betekent om hoogsensitief te zijn, dan zou je kunnen denken dat de HSP onnodig ‘moeilijk’ doet. Want wat is nou de moeite om je neus te laten zien op een borrel? En waarom zou je niet even een zakelijk gesprek willen doen in de pauze?

Maar deze mensen zien niet de stress die zulke situaties voor HSP’s kunnen opleveren: de mensenmassa’s, de geluiden, de drukte op de weg ernaartoe, noem maar op. Van onwil is dan ook meestal geen sprake. Voor de HSP is het zo nu en dan afslaan van uitnodigingen een tactiek om gezond te blijven.

Soms zegt een HSP dus nee. Maar nu je dit weet is dat best oké, toch?

Foto: Ben Smith

Pieter Offermans (1982) is auteur, blogger en hoogsensitief werknemer. Hij voltooide een letterenstudie aan de Radboud Universiteit en heeft sindsdien in diverse organisaties gewerkt. In zijn boek De Hoogsensitieve Werknemer laat hij op een nuchtere en praktische manier zien hoe organisaties hun hoogsensitieve medewerkers optimaal kunnen inzetten.

Deel dit bericht:Share on FacebookTweet about this on TwitterShare on LinkedInShare on Google+