Hooggevoelig? Hoogsensitief zul je bedoelen!

hooggevoeligEr zijn maar weinig woorden waar ik met een grote boog omheen loop, maar hooggevoelig is daar één van. Ik spreek liever van hoogsensitief.

Als ik praat over de eigenschap die in de wetenschap sensory processing sensitivity wordt genoemd, dan heb ik het steevast over hoogsensitief. Ik spreek niet van hooggevoeligheid. Never. Nooit.

Misschien vind je dat ik overdrijf. Misschien denk je dat die paar letters geen verschil maken. Maar het woord hooggevoelig doet meer kwaad dan goed, zo heb ik gemerkt.

Hoogsensitief is niet hetzelfde als overgevoelig

Een poos geleden zat ik aan tafel met de directeur van een organisatie. We spraken over hoogsensitiviteit. Dat wil zeggen: ik gebruikte het woord hoogsensitief, hij had het over hooggevoelig. Moet kunnen, dacht ik, hij bedoelt vast hetzelfde als ik. Kwestie van voorkeur.

Ik legde nog eens uit wat hoogsensitiviteit is: een aangeboren eigenschap die voorkomt bij 20% van de mensen en die draait om een diepere verwerking van zintuiglijke prikkels.

Hoogsensitieve personen hebben daardoor een groter risico om overprikkeld raken. Hinderlijke geluiden of felle lampen, bijvoorbeeld, kunnen je na een tijdje helemaal uitputten. Maar dankzij de diepere verwerking van prikkels zijn hoogsensitieve personen vaak ook creatieve denkers en empathisch ingesteld.

De directeur keek me verbaasd aan. ‘Ik dacht dat de eigenschap te maken had met snel gekwetst zijn’, zei hij. ‘Hooggevoeligheid gaat toch om overgevoelig zijn?’

Nou nee. Maar ik begreep zijn verbazing maar al te goed. Het was ook niet de eerste (of laatste) keer dat ik iemand trof die hoogsensitiviteit gelijkstelt aan ‘overgevoelig zijn’. Met een woord als ‘hooggevoelig’ is de vergissing snel gemaakt.

Hooggevoelig klinkt negatief

‘Gevoelig’ heeft een overwegend negatieve bijklank in onze taal. Mensen zeggen niet voor niets dingen als:

  • ‘Doe niet zo gevoelig!’
    (Wees niet zo lichtgeraakt!)
  • ‘Dat onderwerp ligt nogal gevoelig.’
    (Daar kunnen we beter niet over praten.)
  • ‘Mijn collega is echt overgevoelig.’
    (Mijn collega kan echt niet tegen een stootje.)

Het woord roept associaties op met kwetsbaar zijn, lange tenen hebben, over een dunne huid beschikken, snel boos worden of om het geringste moeten huilen.

Die gevoeligheid staat los van hoogsensitiviteit. Hoogsensitiviteit heeft te maken met de diepgaande verwerking van prikkels, niet met emotionele kwetsbaarheid. Er zijn zeker hoogsensitieve personen die óók overgevoelig zijn. Net zoals er ook vele niet-hoogsensitieve personen zijn die lichtgeraakt op opmerkingen en situaties reageren.

Hoogsensitiviteit maakt je niet emotioneel kwetsbaar

Ik geloof best dat hoogsensitieve personen door hun diepgaande verwerking van zintuiglijke prikkels soms meer intense emoties kunnen ervaren. Een goed geplaatste rotopmerking of een aanhoudende negatieve sfeer kunnen inderdaad hard bij me binnenkomen, misschien wel harder dan wanneer ik niet hoogsensitief was geweest. Ik denk immers langer over de woorden na, nog lang nadat ze zijn uitgesproken.

Maar het is flauwekul om te denken dat élke vervelende opmerking mij, als hoogsensitief persoon, tot op het bot raakt. De meeste negativiteit laat ik van me afglijden. Dat kan ook niet anders, anders zou je niet normaal kunnen functioneren. Een zekere mate van negativiteit kun je als mens nu eenmaal niet vermijden – of het nu gaat om vervelende comments op internet of een meningsverschil met een collega.

Wie hoogsensitief is, is dus zeker niet veroordeeld tot een leven van emotionele kwetsbaarheid. De Amerikaanse psycholoog Shawn Smith zegt daarover:

‘Hoogsensitiviteit is biologisch bepaald. Overgevoeligheid is een manier van met dingen omgaan. (…) Hoogsensitieve personen zijn niet minder dan anderen in staat om emotionele veerkracht en goede copingvaardigheden te ontwikkelen.’

Hooggevoelig staat een beter begrip in de weg

Woorden hebben een grote invloed. Ze creëren een beeld in je hoofd en als dat er eenmaal is, laat het zich moeilijk veranderen. Als we willen dat vrienden, familie, collega’s en werkgevers een beter begrip van hoogsensitiviteit krijgen, dan kiezen we onze woorden maar beter zorgvuldig.

Het woord hooggevoelig helpt daar niet bij, vind ik. Het geeft onnodig een negatieve lading aan een doodnormale, veelvoorkomende eigenschap. En dat zorgt ervoor dat veel mensen met een grote boog om het onderwerp heen lopen.

Er valt ongetwijfeld een hoop af te dingen op het woord hoogsensitief. Misschien drukt het woord nog niet genoeg uit dat het gaat om diepgaande prikkelverwerking. Maar in ‘hoogsensitiviteit’ proef je in elk geval niet die wrange bijsmaak van lichtgeraaktheid. En misschien is dat wel voldoende.

Meer over het verschil tussen hoogsensitiviteit en overgevoeligheid:

Naschrift: Dank jullie wel voor de interessante reacties op social media! Bij sommigen is misschien de indruk ontstaan dat ik nieuwe definities wil geven aan de woorden hooggevoelig en hoogsensitief. Maar dat is niet mijn bedoeling. Beide zijn een vertaling van het Engelse woord ‘highly sensitive’ en ze hebben daarom strikt genomen één en dezelfde betekenis. MAAR: ik heb in de praktijk gemerkt dat veel mensen ‘hooggevoelig’ gelijkstellen aan overgevoeligheid. En daarom zeg ik nu: laten we afstappen van dat woord en alleen nog ‘hoogsensitief’ gebruiken. Ik weet zeker dat dat bijdraagt aan een beter begrip en een bredere acceptatie van de eigenschap. Want daar gaat het uiteindelijk om!

Pieter Offermans (1982) is auteur, blogger en hoogsensitief werknemer. Hij voltooide een letterenstudie aan de Radboud Universiteit en heeft sindsdien in diverse organisaties gewerkt. In zijn boek De Hoogsensitieve Werknemer laat hij op een nuchtere en praktische manier zien hoe organisaties hun hoogsensitieve medewerkers optimaal kunnen inzetten.

Deel dit bericht:Share on FacebookTweet about this on TwitterShare on LinkedInShare on Google+