Leidinggeven aan hoogsensitieve personen (5 tips voor managers)

leidinggeven aan hoogsensitieve personenLeidinggeven aan hoogsensitieve personen: wat werkt en wat niet? 5 Tips voor managers van een hoogsensitieve werknemer.

Wist je dat ongeveer 1 op de 5 mensen hoogsensitief is? Dat betekent dat er in elke organisatie wel een paar hoogsensitieve personen werken. Misschien ben je er zelf wel een.

Een hoogsensitief persoon (HSP) is gevoeliger voor zintuiglijke prikkels en verwerkt die prikkels op een meer diepgaande manier. Ander gezegd: wat ze zien, horen, proeven, ruiken en voelen kan sterker binnenkomen. Ze pikken daardoor makkelijker informatie op die een ander in eerste instantie ontgaat. Een zoemende airco, bijvoorbeeld. Of een vervelende of juist prettige werksfeer op kantoor.

Er is inmiddels behoorlijk wat wetenschappelijk onderzoek naar hoogsensitiviteit gedaan en de eigenschap is zelfs ontdekt bij meer dan 100 diersoorten, van fruitvliegjes tot paarden.

Een team heeft (ook) HSP’s nodig

De eigenschap heeft waarschijnlijk een evolutionaire functie. Hoogsensitieve individuen scannen eerst aandachtig hun omgeving en gaan dan pas tot actie over. Zo kunnen ze hun soortgenoten waarschuwen voor gevaren en wijzen op plekken waar voedsel is te vinden. De niet-hoogsensitieve individuen zijn wat meer onverstoorbaar. Zij laten zich niet van de wijs brengen door wat om hun heen gebeurt en dat is in sommige situaties juist heel handig. Een groep heeft dus een mix nodig van HSP’s en niet-HSP’s om te kunnen overleven.

Ook op de werkvloer is de inbreng van HSP’s onmisbaar. Vanwege hun eigenschap beschikken hoogsensitieve personen over een aantal kwaliteiten:

  • Ze hebben vaak oog voor detail;
  • Ze zijn veelal sterk in het bedenken van creatieve oplossingen;
  • Ze zijn meestal erg zorgvuldig, willen het werk in één keer goed doen;
  • Ze kunnen zich makkelijk in een ander verplaatsen;
  • Ze zijn erop gebrand om de sfeer in een team goed te houden.

Maar om die kwaliteiten in te zetten, moet de omgeving daar wel geschikt voor zijn. In een omgeving die geen oog heeft voor HSP’s, kunnen problemen ontstaan. Hoogsensitieve werknemers raken in zo’n setting al gauw gestrest en kunnen uiteindelijk zelfs in een burn-out belanden.

De leidinggevende speelt een cruciale rol voor HSP’s

Zo’n 5 jaar geleden ontdekte ik dat ik hoogsensitief ben. Sindsdien heb ik me toegelegd op de vraag: wat is er voor nodig om HSP’s goed te laten presteren? Ik heb tientallen (zo niet honderden) onderzoeken gelezen, evenzovele gesprekken gehad met HSP’s en ik heb ook in mijn eigen werkende bestaan getest wat werkt en wat niet. Uiteindelijk heb ik hier zelfs een boek over geschreven, De Hoogsensitieve Werknemer.

Een belangrijke bevinding: HSP’s kunnen zelf een aantal stappen zetten om te floreren in hun werk. Maar ook de leidinggevende speelt een cruciale rol in het welbevinden en de prestaties van (hoogsensitieve) medewerkers. Dat komt omdat zij voor een groot deel de kaders vaststellen. Managers bepalen in grote mate wat medewerkers doen, met wie, waar, wanneer en soms ook hoe.

Een leidinggevende kan hoogsensitieve werknemers een handje helpen om hun kwaliteiten in te zetten en hun valkuilen te ondervangen. Ik geef hiervoor 5 tips.

Twee opmerkingen vooraf

Ten eerste: de tips die ik ga geven zijn niet voorbehouden aan hoogsensitieve werknemers. Ik denk dat de tips ook prima werken voor veel niet-HSP’s. Dat is niet zo gek: hoogsensitieve personen zijn ook maar gewone mensen. Ze zijn alleen wat ontvankelijker voor de werkomgeving en werksfeer.

Ten tweede: HSP’s vormen geen homogene groep. Ze delen één (belangrijke) eigenschap, maar ze kunnen op alle andere vlakken verschillen. Mijn tips zijn daarom niet tot in detail beschreven adviezen die je vertellen hoe je moet leidinggeven aan dé hoogsensitieve werknemer. Ze zijn vooral richtlijnen voor het creëren van een setting waarbinnen al die verschillende medewerkers kunnen uitblinken.

5 Tips voor leidinggeven aan hoogsensitieve personen

Als hoogsensitieve werknemer geef ik deze 5 tips aan managers:

Tip #1: Accepteer wie ik ben

Hoogsensitiviteit is geen stoornis, maar een doodgewone eigenschap. Net zoals linkshandig zijn of de kleur van je haar eigenschappen zijn. Je hoeft me dus niet zielig te vinden en je hoeft me ook niet te veranderen.

Je kúnt me niet eens veranderen. Hoogsensitiviteit is tenslotte een erfelijke eigenschap. Ik ben ermee geboren en ik raak de eigenschap dus ook niet zomaar kwijt. Wil ik ook niet. Natuurlijk, in sommige situaties zou het maar wat handig zijn als ik even niet zo opmerkzaam was. Ik kan soms overprikkeld raken van al die indrukken die ik op een dag opdoe.

Maar dezelfde hoogsensitiviteit die ervoor zorgt dat ik eerder overprikkeld raak, is dezelfde hoogsensitiviteit die ervoor zorgt dat ik oog voor detail heb, snel met creatieve oplossingen kom, de sfeer in het team bewaak enzovoorts. Het zijn twee kanten van dezelfde medaille.

Tip #2: Geef me controle over mijn werkomgeving

Een open kantoor is geen geschikte werkomgeving voor me. Eigenlijk voor niemand, blijkt uit onderzoek. Maar ik heb vanwege mijn gevoeligheid voor prikkels meer last van de afleiding dan wie dan ook. Voor mij is het net een kermis. Ik raak er razendsnel uitgeput en dat heeft gevolgen voor mijn gezondheid en prestaties. Dwing me daarom alsjeblieft niet om 8 uur per dag in zo’n ruimte te werken.

Wat mij wel helpt? Zorg voor rustige ruimtes waarin ik me regelmatig kan terugtrekken om geconcentreerd te kunnen werken. Het helpt ook als ik af en toe vanuit huis kan werken. Zo spaar ik mijn energie voor datgene wat belangrijk is: het afkrijgen van werk.

Over het contact met collega’s hoef je je geen zorgen te maken. Juist als ik niet verplicht ben om de hele dag met anderen op een kluitje te zitten, ervaar ik een beter contact met collega’s. Ik zal regelmatig langsgaan bij collega’s om te overleggen en te babbelen. HSP’s vinden goede contacten meestal erg belangrijk.

Tip #3: Geef me vertrouwen

Wantrouwen schept een vervelende sfeer. Als een organisatie haar werknemers voortdurend controleert, dan gaan werknemers zich daar ook naar gedragen. Ik merk die negatieve sfeer in een organisatie meteen, nog sterker dan anderen.

HSP’s voelen zich in de regel zeer betrokken en verantwoordelijk, dus de kans dat ik er met de pet naar gooi, is erg klein. Als ik iets doe, wil ik het ook goed doen. Je hoeft me dus niet voortdurend te controleren.

Sterker nog: als je telkens meekijkt over mijn schouder, heeft dat een averechts effect. Ik klap dan juist dicht of ga fouten maken. Beoordeel me liever op het resultaat.

Tip #4: Gun me voldoende hersteltijd

Mijn hersens verwerken zintuiglijke prikkels dieper. Daardoor komt alles sterker bij me binnen. Zoals we hebben gezien, heeft dat vele voordelen. Maar het kost ook energie. Als ik te lang doorga, raak ik overprikkeld. Ik kan dan niet meer goed nadenken, ik ervaar stress, ik word moe en chagrijnig en ik kom ook niet meer tot goede prestaties.

Gun me af en toe een moment om op adem te komen. Als ik bijvoorbeeld een uur lang in vergadering heb gezeten, zou ik een paar minuutjes alleen willen zijn. Dan kan ik de indrukken beter verwerken en kan ik vervolgens weer fris en gezond aan de slag.

Tip #5: Blijf in gesprek

Een manager met wie ik open kan praten is onbetaalbaar. Ik hoop dat ik bij je terechtkan voor vragen en feedback. Daar worden de resultaten beter van.

Schroom niet om eerlijk te zijn. Je hoeft me niet met fluwelen handschoenen aan te pakken. Hoogsensitief betekent dat ik gevoelig ben voor zintuiglijke prikkels; het betekent niet dat ik gelijk ook emotioneel overgevoelig ben. HSP’s zijn niet meer of minder dan een ander in staat om met kritiek om te gaan.

Het kan soms zijn dat ik ergens tegenaan loop in de organisatie, iets waarvan ik denk dat het anders zou kunnen. Een deur die piept. Een airco die niet werkt. Een lamp die te fel schijnt. Maar het kan ook iets minder tastbaars zijn, bijvoorbeeld wanneer ik heb gemerkt dat een maatregel in de praktijk toch niet zo goed uitpakt. Of wanneer de werksfeer op een afdeling niet zo prettig is. Zie het niet als haarkloverij van mijn kant, maar als een gevoelig meetinstrument dat aangeeft dat er dingen in de organisatie dreigen mis te gaan. Je kunt dan nog tijdig ingrijpen voor er meer mensen last van krijgen.

Ik begrijp heel goed dat ik niet altijd mijn zin kan krijgen als ik iets voorstel. Maar je doet me geen groter plezier dan wanneer je laat merken dat je mijn zorgen en ideeën in ieder geval serieus neemt.

Meer tips voor managers

Pieter Offermans (1982) is auteur, blogger en hoogsensitief werknemer. Hij voltooide een letterenstudie aan de Radboud Universiteit en heeft sindsdien in diverse organisaties gewerkt. Op zijn website De Hoogsensitieve Werknemer schrijft hij over HSP & werk.

Deel dit bericht:
Share on FacebookShare on Google+Tweet about this on TwitterShare on LinkedInEmail this to someone