Wat is het verschil tussen introvert en hoogsensitief?

verschil tussen introvert en hoogsensitiefSteeds meer organisaties gebruiken de begrippen introvert/extravert om werknemers optimaal in te zetten. Vaak worden ‘introvert’ en ‘hoogsensitief’ door elkaar gebruikt, maar ze betekenen niet hetzelfde. Wat is het verschil tussen introvert en hoogsensitief? 

Wat is hoogsensitief?

Ongeveer 20% van de bevolking is hoogsensitief. Een hoogsensitief persoon heeft een bovengemiddeld gevoelig zenuwstelsel en is daardoor ontvankelijker voor zintuiglijke prikkels. Geluid, licht, geuren, zichtbare beweging en dergelijke komen zeer sterk binnen. Hersenscans laten bovendien zien dat hoogsensitieve personen prikkels dieper verwerkenHet gaat dus om een neurologische eigenschap.

Wat is introvert/extravert?

De begrippen introvert en extravert zijn een stuk lastiger te omschrijven. In de wetenschappelijke literatuur en op het internet vind je uiteenlopende definitiesMet introvert en extravert bedoelen we, in het dagelijks leven, meestal twee manieren waarop mensen zich in sociaal opzicht gedragen.

Introverte personen zijn sterk gericht op hun innerlijk leven. Ze denken vaak na over de zin van dingen, ze krijgen energie door op gezette tijden alleen te zijn en ze voeren liever een diepzinnig gesprek met een goede vriend dan dat ze een praatje maken met een onbekende. Dit komt niet omdat introverte personen verlegen of asociaal zouden zijn. Ze vinden alleen de kwaliteit van contacten belangrijker dan de kwantiteit. Naar schatting is ongeveer een derde tot de helft van de mensen introvert.

Extraverte personen zijn daarentegen op de buitenwereld gericht. Zij verzamelen veel vrienden om zich heen en voelen zich prettig in grote groepen. Zij krijgen energie door nieuwe mensen te ontmoeten en op zaterdagavond op stap te gaan, bijvoorbeeld.

Overigens liggen die scheidslijnen niet muurvast: mensen die zich meestal introvert gedragen, vertonen in sommige situaties juist extravert gedrag en andersom.

Wat is het verschil tussen introvert en hoogsensitief?

Hoogsensitief en introvert zijn twee verschillende dimensies. Hoogsensitief zegt iets over de mate van prikkelgevoeligheid. Introversie en extraversie zeggen iets over sociaal gedrag.

De Amerikaanse psycholoog Scott Barry Kaufman omschrijft het verschil tussen introvert en hoogsensitief als volgt:

‘Prikkelgevoeligheid is niet het hetzelfde als introversie. Er zijn genoeg sociaal introverte mensen die prima kunnen omgaan met harde geluiden en felle lampen, al raken ze waarschijnlijk wel emotioneel uitgeput van te veel oppervlakkige sociale interacties.

Andersom zijn er ook genoeg sociaal extraverte individuen die makkelijk overprikkeld raken door zintuiglijke informatie.’

Er zijn dus:

  • introverte hoogsensitieve personen
  • extraverte hoogsensitieve personen
  • introverte niet-hoogsensitieve personen
  • extraverte niet-hoogsensitieve personen

Vanwaar het misverstand?

In de afgelopen decennia hebben veel wetenschappers prikkelgevoeligheid gezien als onlosmakelijk onderdeel van introversie. Ben je meer gericht op je innerlijke wereld, is de gedachte, dan ben je automatisch gevoelig voor prikkels. En andersom.

De Amerikaanse onderzoeker Elaine Aron ontdekte in 1996 echter dat introversie en prikkelgevoeligheid niet hetzelfde zijn. Wel is het zo dat wie prikkelgevoelig is (oftewel hoogsensitief) opvallend vaak introvert gedrag vertoond. Naar schatting is 70% van de hoogsensitieve personen introvert. In vergelijking met de totale bevolking is dat dus buitengewoon veel.

Dat is ook niet zo vreemd: hoogsensitieve personen raken snel vermoeid als er veel mensen in de buurt zijn. Alle drukte, van het geklets tot de meest subtiele lichaamstaal, pikken zij (onbewust) op. Om overprikkeling te voorkomen, leiden veel hoogsensitieve personen al van jongs af aan een introverte levensstijl.

Waarom is 30% van de hoogsensitieve personen dan extravert? Een verklaring zou kunnen zijn dat extraverte hoogsensitieve personen zijn opgegroeid in een hechte dorpsgemeenschap of in een groot gezin. Daardoor zien zij een menigte eerder als een veilige haven dan als een bron van onrust (Aron 2013).

Toch zullen ook extraverte hoogsensitieve personen vermoeid raken door de drukte. Om daarmee om te gaan zoeken zij vaker de rust op, bijvoorbeeld door af en toe nee te zeggen tegen een sociaal uitje.

Wat is een High Sensation Seeker (HSS)?

In de literatuur over hoogsensitiviteit kom je nóg een type tegen: de High Sensation Seekers (HSS). Dit zijn hoogsensitieve personen die een grote behoefte hebben aan nieuwe indrukken. Zij zoeken het avontuur op, ondanks dat ze snel vermoeid raken van al de prikkels. Van deze groep wordt gezegd dat ze leven ‘met één voet op het gaspedaal en één voet op de rem’.

HSS kunnen zowel introvert als extravert zijn (Tol 2014). Overdreven gezegd: een introverte HSS zie je niet zo gauw moppentappen op een feestje, maar hij gaat wel in z’n eentje bungeejumpen en bergbeklimmen.

Wat betekent dat voor de werkvloer?

De introvert/extravert-schaal is een prima instrument om de behoeften van werknemers beter te kunnen begrijpen. Maar dat zegt lang niet alles. Een werkgever moet ook rekening houden met de mate waarin de werknemer gevoelig is voor zijn omgeving. Alleen zo kan hij de werknemer optimaal inzetten.

Meer over hoogsensitiviteit en introversie:

Laatste update: 8 mei 2016

Pieter Offermans (1982) is auteur, blogger en hoogsensitief werknemer. Hij voltooide een letterenstudie aan de Radboud Universiteit en heeft sindsdien in diverse organisaties gewerkt. In zijn boek De Hoogsensitieve Werknemer laat hij op een nuchtere en praktische manier zien hoe organisaties hun hoogsensitieve medewerkers optimaal kunnen inzetten.

Deel dit bericht:Share on FacebookTweet about this on TwitterShare on LinkedInShare on Google+Email this to someone